Bitcoin Nədir?

Bitcoin Nədir?

Bitcoin müxtəlif insanlar üçün fərqli mənalar ifadə edir. Bəziləri üçün Bitcoin gələcəyin pul vahidi hesab olunur. Digərləri isə onu istənilən an partlaya biləcək spekulyativ bir maliyyə köpüyü kimi qiymətləndirirlər.

Bir çox insan üçün isə Bitcoin hələ də sirli və tam başa düşülməyən rəqəmsal pul sistemi olaraq qalır.

Bitcoin-i və onun dünyamıza gətirdiyi dəyişiklikləri tam şəkildə anlamaq uzun illər davam edən bir öyrənmə prosesi ola bilər. Lakin bir neçə əsas məqamı öyrənməklə başlamaq mümkündür.

Bitcoin-in əslində nə olduğunu daha yaxşı başa düşmək üçün onun tarixinə, texnoloji əsaslarına, maliyyə aktivi kimi xüsusiyyətlərinə və digər mühüm məqamlarına nəzər salaq.

Bitcoin Necə İşləyir?

Bitcoin elektron pul sistemidir. Əksər rəqəmsal ödəniş sistemləri bank və ya ödəniş operatoru kimi mərkəzi qurumlardan asılı olduğu halda, Bitcoin istifadəçilərdən ibarət mərkəzləşdirilməmiş şəbəkə vasitəsilə fəaliyyət göstərir.

Bitcoin açıq şəbəkədir. İstənilən şəxs kompüterinə açıq mənbə kodlu Bitcoin proqram təminatını yükləyərək internet vasitəsilə şəbəkəyə qoşula və onun iştirakçısına çevrilə bilər.

Şəbəkədəki istifadəçilər bir-birlərinə birbaşa Bitcoin göndərə bilərlər. Əməliyyat həyata keçirildikdə, şəbəkədəki müstəqil qovşaqlar (node) həmin əməliyyatın Bitcoin qaydalarına uyğun olub-olmadığını yoxlayır.

Məsələn, sistem göndərilən Bitcoin-in mövcudluğunu, əvvəllər xərclənmədiyini və əməliyyatın müvafiq şəxsi açarla təsdiqləndiyini yoxlayır. Bu mexanizm eyni Bitcoin-in iki dəfə xərclənməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Yeni Bitcoin-lər Necə Yaranır?

Yeni Bitcoin-lər mayninq (mining) adlanan proses vasitəsilə dövriyyəyə daxil olur. Bu prosesi həyata keçirən iştirakçılar isə maynerlər (miners) adlanır.

Nəzəri olaraq hər kəs mayninq fəaliyyətində iştirak edə bilər. Lakin müasir Bitcoin mayninqi xüsusi avadanlıqlar, yüksək hesablama gücü və elektrik enerjisi tələb edir.

Bitcoin şəbəkəsində orta hesabla hər 10 dəqiqədən bir yeni blok yaradılır. Maynerlər mürəkkəb kriptoqrafik hesablamalar apararaq yeni blok yaratmaq hüququ qazanmaq üçün rəqabət aparırlar.

Uğurlu mayner yeni yaradılan Bitcoin-lərdən ibarət blok mükafatı və həmin bloka daxil edilmiş əməliyyatların komissiya haqlarını əldə edir.

Bitcoin ilk dəfə istifadəyə verildikdə blok mükafatı 50 BTC idi. Təxminən hər dörd ildən bir baş verən Halving (yarılanma) hadisəsi nəticəsində bu mükafat iki dəfə azalır.

2024-cü ilin aprelində baş verən son yarılanmadan sonra blok mükafatı 3,125 BTC səviyyəsinə enmişdir.

Bu proses təxminən 2140-cı ilə qədər davam edəcək. Bitcoin-in ümumi təklifi isə maksimum 21 milyon BTC ilə məhdudlaşdırılıb.

Maynerlər Bitcoin Şəbəkəsini Necə Qoruyur?

Bitcoin-in ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri maynerlərin yalnız yeni Bitcoin əldə etməməsi, eyni zamanda şəbəkənin təhlükəsizliyinə töhfə verməsidir.

Maynerlər istifadəçilərin göndərdiyi əməliyyatları bloklarda birləşdirir və bu blokları Bitcoin blokçeyninə əlavə etmək üçün rəqabət aparırlar.

Etibarlı blok yaradıldıqda və şəbəkənin konsensus qaydalarına uyğun qəbul edildikdə, onun daxilindəki əməliyyatlar blokçeyndə qeydə alınır.

Bu mexanizm ikiqat xərcləmə (Double Spending) probleminin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulub.

Məsələn, bir istifadəçi eyni Bitcoin-i iki fərqli şəxsə göndərməyə çalışarsa, şəbəkənin konsensus qaydaları həmin ziddiyyətli əməliyyatların hər ikisinin təsdiqlənməsinə imkan vermir.

Beləliklə, Bitcoin mərkəzi bank və ya vahid idarəedici qurum olmadan fəaliyyət göstərən, kriptoqrafiya və şəbəkə iştirakçılarının birgə fəaliyyəti ilə qorunan rəqəmsal pul sistemi yaradır.

3 thoughts on “Bitcoin Nədir?”

  1. Pingback: OKEX Borsası indirimli referans kodu - KriptoReferans.com

  2. Pingback: Bitget Borsası Komisyon indirimli Referans Kodu - KriptoReferans.com

  3. Pingback: OKX Exchange istinad Kodu - az.kriptoreferans.com

Leave a Reply

Scroll to Top